احسان بشیرگنجی
تماس با من
پروفایل من
      برج سینا ! (یادداشت ها و عکس های احسان بشیرگنجی)
وا کاوی پرونده ی یک فیلم مستند کوهنوردی! به قلم: احسان بشیرگنجی - ۱٩ اردیبهشت ۱۳٩۱

  نقبی به گذشته:

1- پنج سال پیش کاظم فریدیان در تاریخ 21 جولای 2007 موفق شد قله کی 2 را به همراه کوهنوردانی از سراسر جهان از جمله کریس وارنر ، جوایو گارسیا و بروس نورمند صعود کند. دو سال پیش از آن ،  ماجرای صعودش به برود پیک (قله پهن) و اختلاف ارتفاع 12 متری اینسو با  آنسوی قله ،  بر علیه اش ، حاشیه ها به وجود آورد. و این همان زمانی بود که هیمالیا نوردی در ایران  اختصاص به باشگاه فدراسیون کوهنوردی  داشت و تامین مالی و اجرای برنامه ای با این ابعاد برای کوهنوردان مستقل نا ممکن می نمود .

در این تعبیر ، صعود کاظم فریدیان به برود پیک را می توان از نخستین  گامهای  تلاشهای منفرد و مستقل کوهنوردان ایرانی بر روی قلل هیمالیایی دانست. تلاشی که در سالهای بعد با مرحوم مهدی اعتماد فر ، مرحوم لیلا اسفندیاری ، حسن نجاریان ، مهدی عمیدی ، عظیم قیچی ساز و دیگران ادامه پیدا کرد.

همراهی کوهنوردان مشهوری  از آمریکا (بروس  نورمند و کریس وارنر)  در روز صعود کاظم فریدیان به قله ی کی 2 و پوشش لحظه به لحظه ی این تلاش در سایتهای خارجی ، از همان لحظات آغازین ارائه ی خبر ، شکی در صحت آن برای جامعه ی کوهنوردی  ایران باقی نگذاشت. و با وجود اینکه پیش از آن هیچ کوهنورد ایرانی بر این قله پا ننهاده بود ، هیچگاه بحثی از اینکه نبشی یا علامت قله کجاست؟ و یا عکسهای  روشن و شفافی از قله در دوربین کاظم فریدیان وجود دارد یا نه؟ به میان نیامد.

با انتشار اولین عکسها ، اما جریان رسانه ای در تخریب این حرکت ارزشمند این بار  بر سر  پرچمی که او با خود  به قله کی 2 برده بود ، به سرکردگی و تحریک فدراسیون به راه افتاد.مصداق واقعی پیراهن عثمان سازی!

سایز اصلی تصویر 

2- دو سال پیش از آن ،  من از سوی گروه مستند شبکه چهار ، برای تهیه ی یک مجموعه ی مستند ماجراجویانه توسط مدیر وقت گروه به کار دعوت شدم. دو کارگردان دیگر نیز در کنار من دعوت به کار شدند و برای ارزیابی آثار،  نمونه کار ارائه شد و در نهایت  کار من از این میان کارهای دیگر ، به لحاظ ساختار و محتوا  به طرح پیشنهادی نزدیک تر ارزیابی ،  و اجرای  پروژه با تصویب شورای طرح و برنامه به من محول شد.

 

3- به خاطر قالب مستند مجموعه ،  تاکید بر استفاده ی بیشتر از تصاویر کاملا واقعی و بدون دکوپاژ  یا میزانسن های  از پیش تنظیم شده  قرار گرفت. در جلسه ی دفاع از طرح آنچه از سوی مجری برای مدیران مطرح شد این بود که از آنجا که امکان حضور فیلمبردار در ارتفاعات بالا یا پوشش تصویری کامل و همه جانبه با توجه به بودجه ی سرسام آور چنین پوششی برای شبکه چهار وجود ندارد ،  بخش عمده کار توسط خود کوهنوردان تصویر برداری شود، بعد برنامه بصورت یک "ریلیتی شو"  با حضور مجری و کارشناس ارائه شود تا ضعف و کمبود تصاویری که کوهنوردان تهیه کرده اند،  با صحبت و تحلیل آنان امکان ترسیم  بهتر فضا برای مخاطب عام را فراهم کند.

 

4 - باری ،  تولید قسمت های اول مجموعه همزمان شد با آغاز پخش موضوعی برنامه ی پر مخاطب "مستند چهار" و  پرداختن به موضوع فیلم های کوهنوردی. پس از پخش چند فیلم خارجی مطرح از جمله فیلم "ورنر هرتزوگ" درباره مسنر ، از سوی تهیه کننده ی این برنامه یکی از قسمت های آماده شده  مجموعه ی ایرانی که مربوط به صعود برودپیک کاظم فریدیان بود  در کنداکتور پخش قرار گرفت. بنا به روال مرسوم ، در پایان قسمت قبل آنونس قسمت بعد پخش می شد و در طول هفته نیز در میان برنامه ها این آنونس تکرار می شد. و از آنجا که پخش برنامه همزمان بود با بازگشت موفقیت آمیز کاظم فریدیان از کی 2 ،  به اشتباه در متنی که گوینده بر روی  آنونس می خواند پخش فیلم مستند  صعود یک کوهنورد ایرانی به قله ی کی 2 عنوان شد.

 

5 - همین اشتباه کوچک ، تیم تخریب فدراسیون کوهنوردی را  که از زمان اعلام خبر صعود مستقل کاظم  فریدیان به کی 2  بر علیه اش بکار افتاده بود  را نیز  به اشتباه انداخت! و نامه بالا از زیر امضای محمود شعاعی گذشت! غافل از آنکه در حیطه ساخت برنامه های تلویزیونی ، خود محمود شعاعی هم  برای مدیران شبکه شناخته شده نبود! چه رسد به کاظم فریدیان و لیلا اسفندیاری! محمود  شعاعی حتی در اقدام اشتباه دیگری  رونوشت نامه را به شبکه ی سوم سیما فرستاد! از آنجا که در آن شبکه  با مدیر یکی از گروه ها  آشنایی و ارتباطی داشت! ارسال این رونوشت از آن رو اشتباه بود که محمود شعاعی فکر می کرد لابی کردن با فردی در شبکه ی سه  به گردش کاره  نامه اش در شبکه ی چهار کمک می کند! غافل از آنکه شبکه های تلویزیونی با وجود تقسیم روند برنامه سازی و مدیریت کلی سازمان بر آنها ،  بهر حال در جذب مخاطب با یکدیگر در رقابت اند  و خیلی از رقیب  دستور نمی گیرند!!

سایز اصلی تصویر 

6 -  اشتباه دیگر محمود شعاعی  و تیم تخریبش این بود که تا آن زمان اصلا "رضا نظام دوست" نامی را نمی شناختند و حتی در نامه ی مذکور از مرحوم "لیلا اسفندیاری" نام بردند که  اصولا  در زمان طرح این نامه برای کمتر کسی حتی در جامعه ی کوهنوردی شناخته شده بود چه رسد به جامعه ی برنامه سازان تلویزیونی که بخواهد تولید چنین مجموعه ای را به او محول کند!!

 

7-  اشتباه دیگر محمود شعاعی این بود که فکر میکرد این یک فیلم مستند شخصی است که مالکیتش با سازنده اثر یا شخصیت  درون فیلم است. در حالی که  پیشنهاد دهنده و مالک طرح خود شبکه چهار بود. و شبکه چهار هم مثل هر تشکیلات دیگری از طرح های خودش دفاع می کرد! و اصولا اعتراض یک تشکیلات کوچک ورزشی ،  و طرح بی اساس اتهامات نسبت به افراد و سازندگان فیلم  به سادگی برای یک تشکیلات دیگر در مقابل تشکیلات تلویزیون  امکانپذیر نیست و خیلی جدی گرفته نمی شود!! و اصولا برای تلویزیون این خود فیلم است که اهمیت دارد! نه رقابتهای افراد درون و بیرون فیلم های ساخته شده با یکدیگر!!  و در نقل به مضمون گفته ی مدیر شبکه ی چهار: اینهمه اداره و سازمان در کشور وجود دارد! اختلافات هم همه جا هست! اگر قرار باشد به سلیقه ی هر کدام از آنها  برنامه بسازیم که باید درش را ببندیم!

سایز اصلی تصویر 

8-  اشتباه دیگر محمود شعاعی ، استناد به محتویات یک وبلاگ و طرح اتهام آشکار "سرقت" به سازنده ی اثر و ارجاع موضوع به قانون "کپی رایت" از سوی او بود!  او که اصولا نمی دانست در ایران قانون کپی رایت برای مدعی العموم موضوعیت حقوقی ندارد و فقط به صورت شکایت شاکی خصوصی بصورت سرقت یک شیی قابل طرح است!! ( یعنی اینکه نوارهای فیلم را کسی از جایی دزدیده و به کس یا کسانی بعنوان مال خر فروخته باشد!!)  و زدن اتهام از سوی او به کسی در این میان ،   از آنجا که فیلم ها هیچ ربطی به دارایی شخصی محمود شعاعی نداشت ، آنهم در یک نامه ی رسمی به امضای او ، خودش بعنوان یک افترا و دروغ قابل پیگیری بوده و هست!!  

بگذریم که صاحب قانونی و حقوقی فیلم ها خودش بصورت رسمی در نامه ای ،  استفاده از فیلم ها را بلامانع دانسته بود!! 

سایز اصلی تصویر

و گذشته از همه ی  این جزئیات  تایم مورد استفاده  از این فیلم ها در برنامه ی فاینال فقط 67  ثانیه بود که حتی در قانون کپی رایت آمریکا که سخت ترین برخورد را با موراد نقض  این قانون دارد هم قابل طرح با اتهام  سرقت نیست...

ادامه دارد!

 

در ادامه ، پرونده ی فیلم های بعدی این مجموعه ، ارائه ی استنادات و مکتوبات برخورد حراستی با شخص سازنده  و فایل های صوتی مصاحبه با مدیران  شبکه  که خبر  از حضور  محمود شعاعی در تلویزیون و ایراد اتهامات بیشتر در مورد سازنده  و کوهنوردان مستقل می دهد به  سمع و نظرتان خواهد رسید.

با تشکر – رضا نظام دوست  

پ .ن : خواندنش خالی از لطف نیست "فدراسیون پاسخ دهد! البته اگر صلاح میداند!" 

  سخن دیگری؟ ()